یادگاران شیراز

سید محی الدین حسینی ارسنجانی

 پژوهشگر فرهنگ و تمدن فارس

اشاره:

انتشارات اثرگذار و فرهنگ ساز نوید در شیراز علاوه بر آنکه مأمن و جایگاهی شریف برای اصحاب خرد و دانایی است، مرکزی برای نشر اندیشه های پویا و آثار گرانبها از شاعران و ادیبان و نویسندگان نامی و معاصر شیراز جنت طراز و فارس کهن قدمت نیز هست. کتابفروشی درنا وابسته به انتشارات نوید شیراز که این روزها با مدیریت شاعر و فرهنگی ارجمند جناب استاد صمد مهمان دوست پذیرای خیل کثیر اصحاب فرهنگ و ادب و هنر و معرفت است کتاب ارزشمند پلکان های نقره ای را در معرض دید طالبان شعر و ادب فارسی بویژه شاعران جوان و فارس پژوهان معاصر قرار داده است. چندی پیش که به منظور خرید کتب مورد علاقه در حوزه فارس شناسی به مرکز فرهنگی تبلیغی درنا (کتابفروشی وابسته به انتشارات نوید شیراز) مراجعه نمودم از طریق نویسنده گرانمایه و دوست ارجمندم جناب آقای صمد مهمان دوست صاحب ارزشمند راحت جان که در سال 1383 طی سه شماره از روزنامه سبحان فارس نقدی مفصل بر این اثر تألیفی وی نیز داشته ام به نیابت از نویسندگان محترم کتاب پلکان های نقره ای را به رسم یادبود و به منظور نگارش سطوری چند بر آن تألیف به اینجانب هدیه نمودند. اینجانب نیز به رسم ادب ضمن تماس با مولفین ارجمند اجازه نگارش صفحاتی مختصر پیرامون معرفی و نقدی محتوایی بر کتاب خوب و ماندگار پلکان های نقره ای را یافتم به امید آنکه نسبت به تلاش های ارزشمند عزیزان مولف خصوصاً برادر ارجمند و دوست نادیده جناب آقای جواد جعفری (سها) ادای دین نمایم. آرزومندم خاطر شما خواننده ی گرامی را نیز بتوانم جلب نمایم.

  معرفی کلی: (شناسنامه اثر)

«پلکان های نقره ای» کتاب تألیفی جناب آقای جواد جعفری فسایی با همکاری سرکار خانم سیما سلیمان پور است. این اثر منحصر به فرد، نگاهی دارد گذرا بر سرنوشت شعر و شاعران شهرستان  تاریخی فسا از حدود قرن چهارم هجری تا عصر جدید. مولفان کتاب تألیفی خود را توسط انتشارات مطرح و نمونه کشور یعنی نشر نوید شیراز در بهار سال 1388 و در تیراژ دو هزار و یکصد نسخه در 784 صفحه به صورت مصور همراه با عکس شعرای معاصر با قیمت هر نسخه 9500 تومان در شکل و شمایلی زیبا، جلدی مرغوب و کاغذی اعلا و قطع و اندازه ای مناسب به چاپ رسانده اند. طراحی و صفحه آرایی زیبا و کم نظیر کتاب پلکان های نقره ای در کانون تبلیغاتی کلید و توسط هنرمند عالی مقام جناب شجاع رضا انوری صورت گرفته است. کتاب تألیفی جناب جواد جعفری فسایی که به حق آن را تذکره الشعرای این شهرستان باید دانست برخوردار از شماره ثبت در فهرست کتب چاپی کتابخانه ملی و امتیاز فهرست نویسی بر اساس روش فیپا و شماره رده بندی کنگره و دیویی است. پلکان های نقره ای با شماره شابک و رعایت اصول نگارش، ویرایش و متن و محتوای مناسب در ردیف بهترین کتب تألیف یافته در سال های اخیر پیرامون فرهنگ و تمدن و ادبیات شهرستان علمی فرهنگی و ادبی فسا به شمار می رود. جعفری سهمی از تألیف و زحمات خود در چاپ و انتشار این مجموعه زیبا و بدیع را عاشقانه به پیشگاه همسر صبور و با گذشت خود و به فرزندان خوبش که به همراه آنها تمام ثانیه های زندگی اش را سروده است تقدیم نموده و شاعره جوان سیما سلیمان پور تألیفی او نیز سهم خویش در تألیف کتاب پلکان های نقره ای را به دست های مهربان پدر خویش و به غزلواره ی نگاه مادرش و خانواده عزیزش خصوصاً به سها آسمانی (شاعر لحظه استاد جواد جعفری) تقدیم نموده است.

درباره مولفان:      

لازم است پیش از معرفی بخش های گوناگون کتاب خواننده محترم آشنایی هر چند مختصری را با سوابق و آثار مولفان ارجمند اثر جاویدان پلکان نقره ای پیدا نماید. یکی از مولفان کتاب جناب جواد جعفری متولد 1323 کوشک قاضی شهرستان فسا در استان فارس و متخلص به سها است. ایشان در حال حاضر دبیر بازنشسته آموزش و پرورش بوده و دفتر شعری با عنوان یک کوچه نگاه را در سال 1386 شامل مجموعه رباعیات، دوبیتی ها و تک بیتی ها توسط انتشارات نوید شیراز به چاپ رسانده اند. جعفری آثار دیگر آماده چاپ یا در دست چاپ دارد از جمله بوی دست های تو که در واقع برگزیده ای است از اشعار با ترجمه ی انگلیسی، تب لحظه ها یا مجموعه ی غزلیات، دفتر شعر دل کاغذی و قنوت آباد که این آخری مجموعه ای از اشعار سپید این شاعر نامی معاصر است که آماده چاپ می باشد. مقدمه کتاب یک کوچه نگاه اثر جناب جواد جعفری را جناب استاد دکتر منصور رستگار فسایی چهره ی نامی نقد و ادب معاصر به نگارش در آورده اند. جعفری همچنین در زمینه واژگان خاص فسا و لهجه ی مردم این شهرستان و گویش های محلی فسا و ضرب المثل ها اثری در حال تدوین دارد. نمونه اشعار و شرح کاملتری از زندگی و آثار جناب جواد جعفری فسایی متخلص به سها در کتاب تألیفی خود یعنی پلکان نقره ای به قلم همکار ادبی و تألیفی خویش یعنی سرکار خانم سیما سلیمان پور به نگارش درآمده است (رجوع کنید به صفحات 243 تا 248 کتاب پلکان های نقره ای)

شاعره جوان خانم سیما سلیمان پور متولد 1354 و کارشناس زبان و ادب فارسی از شهرستان فسا است. وی علاوه بر همکاری در تألیف کتاب پلکان های نقره ای، اشعار و آثار ادبی دیگری آماده چاپ دارد از جمله صدایی از دل خاکستر، مجموعه اشعار در قالب غزل، مجموعه دو بیتی ها، رباعیات و اشعار سپید و مجموعه ای از مقالات و قطعات ادبی. او اصالتاً اهل نوبندگان فساست و مطرح است که از کودکی و در سن 9 سالگی شعر می سروده و در مسابقات استانی و کشوری در زمینه هایی ادبی و هنری به مقاماتی دست یافته است. سیما سلیمان پور در دو هنر نقاشی و خوشنویسی نیز تجربیاتی را کسب نموده و هم اینک نیز به عنوان دبیر ادبیات آموزش و پرورش فارس مشغول به انجام وظیفه می باشد. برای اطلاع بیشتر از سوابق شغلی و فردی و نمونه اشعار سرکار خانم سیما سلیمان پور مراجعه نمائید به صفحات 579 لغایت 582 از کتاب پلکان های نقره ای اثر مشترک تألیفی جناب جعفری و سرکار خانم سلیمان پور.

نگاهی به فهرست کتاب پلکان های نقره ای:    

صفحات 5 تا 11 کتاب پلکان های نقره ای به فهرست مطالب اختصاص دارد. در فهرست 7 صفحه ای کتاب مولفان فهرستی از آقایان شاعر را که اصالتاً فسایی می باشند به ترتیب آورده و سعی آنها بر این بوده که ابتدا شعرای قدیم این دیار را معرفی و سپس به طرح نام و معرفی شعرای معاصر بپردازند و در ادامه فهرستی از شعرای نامی زن برخاسته از شهرستان فسا را آوردند. در واقع این کتاب شامل دو گفتار مهم یا دو بخش مردانه و زنانه تقسیم شده از صفحه 21 لغایت صفحه 576 به معرفی شاعران مرد و از صفحه 577 لغایت 571 به معرفی زنان شاعره فسا پرداخته شده است. بیشترین حجم کتاب اختصاص به معرفی شعرای مرد دارد. مولفان به جهت برخورداری بیشتر از منابع مطالعاتی و مآخذ در معرفی مردان شاعر این دیار موفق تر بوده اند چرا که شاعران مطرح شده در این کتاب از مشاهیر رجال فسا و فارس و بلکه ایران هستند.

در بخش معرفی مردان شاعر فسا مولفان 263 نفر از شعرای قدیم و جدید این شهرستان را بصورتی مختصر معرفی نموده اند.

در بخش معرفی زنان شاعره فسا نیز مولفان 118 نفر از شعرای زن این دیار را به خوانندگان کتاب خود معرفی کرده اند و در مجموع 381 نفر شاعر مرد و زن فسایی در کتاب پلکانهای نقره ای تألیف جناب جعفری و خانم سلیمان پور معرفی شده اند. قدر مسلم شعرای دیگری از زن ومرد در این دیار پا برخاسته از این دیار که ساکن به شیراز و تهران یا سایر شهرهای ایران و خارج از ایران باشد وجود دارد که انشاءا... مولفان در چاپهای بعدی اثر شان به ذکر نام و درج نمونه آثار ادبی ایشان خواهند پرداخت. در فهرست مردان شاعر فسا به اسامی شعرای معروف و نام آوری بر می خوریم. شعرایی که علاوه بر مقام شعری استادان و نویسندگان بزرگی در حوزه های گوناگون علمی، فلسفی، فقهی و ... نیز بوده اند. چه بسیار شاعران برخاسته از شهرستان فسا یا سایر شهرهای فارس که بنام شیرازی یا فارسی مشهور بوده و نامشان در کتب تاریخ و تذکره، فارسنامه، شهر نامه ها و سفر نامه ها مکرر آمده است. در همین راستا معرفی مشاهیر بزرگی همچون ابوعلی تحوی فسایی، شیخ روزبهان، آخوند مسیحای فسایی، میرزا زین العابدین فسایی، سهیل فسایی، دکتر احمد بهشتی، دکتر منصور رستگار فسایی، دکتر سید ابوطالب فنایی، دکتر محمد حسین بهرامیان، علی اصغر حکمت، صمد مهمان دوست، علیرضا صائب، سید مجتبی حسینی ارسنجانی، دکتر غلامرضا افراسیابی، سید محمد صادق رفیعی و .... مد نظر مولفان ارجمند بوده است.

نگاهی به پیشگفتار کتاب پلکانهای نقره ای:

پیشگفتار نغز و ادیبا به مولفان کتاب پلکانهای نقره ای خواندنی است. مولفان به لحاظ برخورداری از دانش صنایع ادبی و برخورداری از ذوق لطیف شعر و شاعری متنی زیبا در سه صفحه با عنوان پیشگفتار فراهم آورده اند که خواندنی و جذاب است. مولفان در این متن به دنبال کشف جایگاه فسا در شعر و ادب ایرانی و فارسی بوده و هستند. ایشان از کمکهای عزیز دانشمند و فزون مایه ای بنام جلیل رضازاده که به کار تحقیق پیرامون شعرای قدیم فسا پرداخته یاد می نمایند و از منابع و مراکز تحقیقی مورد استفاده در این تألیف سخن به میان می آورند. جواد جعفری از همراهی شاعره فرهیخته و ژرف نگر در تألیف کتابش می نویسد و از این رو مسئولیت بخشهایی مهم از تألیف کتاب بویژه تدوین بیوگرافی و انتخاب نمونه اشعار زن را توسط خانم سلیمان پور یادآور می شود. در شانزدهمین صفحه از کتاب پلکانهای نقره ای ملاک های معرفی افراد شاعر نام برده شده در این کتاب را مرور می کنیم از جمله آنکه مولفان ملاک پدر و مادر فسایی بودن شاعران را یکی از علل معرفی آنان بیان نموده اند.

دومین ملاک در معرفی شاعران کتاب تولد آنها در شهر یا شهرستان فسا بوده و سومین گروه کسانی هستند که سالیان طولانی مدت در فسا سکونت داشته و به نوعی فسایی معرفی شده اند. مولفان همچنین در دومین صفحه از متن پیشگفتار اشاره داشته اند که «سبک و سیاق تذکره نویسی بر خلاصه نویسی و ایجاز استوار است. در همین راستاها نیز به ارائه معرفی اندکی از آثار هر شاعر اکتفا نموده ایم...» متن سومین صفحه از پیشگفتار (صفحه 17) اختصاص به تقدیر و تشکر و سپاسگزاری از همه عزیزانی است که مولفان را به نوعی در اتمام و تکمیل تألیف خویش یاری نموده اند. آقایان جلیل رضازاده مدیر محترم فساشناسی، اردشیر بردبار سرپرست اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، منصور قاسمیان نسب، حاج عبدالرسول عاشوری، حاج آزاد اکبرزاده، ابوطالب کاظمی و خواهران زهره بردبار، لیلا صیادی، صدیقه وفاخواه، فاطمه اکبرزاده و بویژه آرزو سلیمان پور و ... از کسانی هستند که جناب جواد جعفری و سرکار خانم سیما سلیمان پور را در تألیف و تدوین اثرشان یاری رسانده اند.

درج در هفته نامه ماهرویان شماره ۲۱۰ مورخ ۱۵/۶/۸۸